“Tujuan utama pendermaan dan pemindahan organ ialah menyelamatkan nyawa. Pemindahan atau transplan organ terbukti sebagai kaedah rawatan yang berkesan untuk menyelamatkan nyawa pesakit-pesakit yang mengalami kegagalan organ peringkat akhir (end stage organ failure), termasuk kegagalan jantung, paru-paru dan hati. Pendermaan organ dan tisu boleh juga meningkatkan taraf kehidupan pesakit-pesakit,” katanya.

Pendermaan organ termasuk jantung, paru-paru, hati dan buah pinggang (ginjal). Manakala pendermaan tisu ialah kornea, injap jantung, kulit, tulang,tendon, ligamen, arteri atau vena, amnion, sum-sum tulang dan sel stem.

Dalam pada itu, Pegawai Pendidikan Kesihatan, Azizul Khairi Mohd Nor menjelaskan, terdapat proses pemindahan organ dan penolakan.

“Organ yang dipindahkan adalah bendasing di dalam badan penerima.Tubuh penerima akan menolak organ itu, melainkan pemindahan tersebut berlaku antara adik-beradik kembar seiras. Penerima yang bukan kembar seiras mesti mengambil ubat untuk mengurangkan penolakan (immunosuppresif) seumur hidup

“Selepas pemindahan organ, penerima mampu hidup seperti normal tetapi mesti berjaga-jaga serta mengamalkan cara hidup yang sihat dan bersih supaya tidak mendapat jangkitan kuman,” katanya.

Terdapat dua jenis penderma iaitu penderma selepas kematian dan hidup.

Menurut Azizul, penderma selepas kematian pula terdiri daripada dua kategori iaitu mereka yang mengalami mati otak iaitu semua organ dan tisu boleh didermakan. Selain itu, penderma yang meninggal dunia dan jantung berhenti, hanya tisu sahaja boleh didermakan.

Penderma hidup pula ialah mereka yang ada pertalian keluarga (pertalian darah atau emosi) dan tiada pertalian keluarga.

Dalam pada itu, terdapat juga penderma yang tidak sesuai iaitu mereka yang menghidap penyakit berjangkit seperti HIV-AIDS, Hepatitis B & C, syphilis, mengamalkan gaya hidup yang berisiko tinggi untuk penyakit berjangkit, barah (melainkan barah otak tertentu) dan penyakit sistemik yang kronik.

Menjelaskan lebih lanjut tentang mati otak, Azizul memberitahu kematian otak ialah ketiadaan pengaliran darah serta oksigen ke otak yang menyebabkan keseluruhan otak, termasuk tunjang atau batang otak (bahagian otak yang mengawal fungsi kehidupan seperti pernafasan dan denyutan jantung), tidak lagi berfungsi.

“Kehilangan fungsi otak ini kekal dan tidak boleh dipulihkan. Otak mengawal semua fungsi utama di dalam badan manusia termasuk pergerakan, denyutan jantung dan pernafasan. Apabila otak mati, semua fungsi utama otak, termasuk denyutan jantung dan pernafasan, akan terhenti.

“Kematian otak boleh terjadi akibat kecederaan atau pendarahan teruk yang berlaku pada otak. Kebanyakan kematian otak adalah berpunca daripada kemalangan jalan raya, pendarahan spontan akibat tekanan darah tinggi atau saluran darah tidak normal, contohnya seperti arteriovenous malformation, angin ahmar, jangkitan otak (encephalitis) dan barah otak,” katanya.

Status mati otak disahkan oleh dua orang pakar doktor yang bertauliah, berpengalaman dan tiada kaitan dengan transplan organ.

“Ujian dilakukan dua kali untuk menentukan sama ada otak masih hidup. Disahkan mati otak sekiranya kedua-dua ujian menunjukkan otak tiada langsung sebarang tindak balas.

Sekiranya keluarga dan waris memutuskan untuk tidak mendermakan organ, maka mesin pernafsan akan diberhentikan di Unit Rawatan Rapi ( ICU ). Kemudian, sijil kematian disahkan. Proses ini sebenarnya dilakukan untuk sesiapa yang mati otak, sama ada melibatkan pendermaan organ atau tidak,” katanya.

Menjelaskan tentang proses pendermaan organ dan tisu, Azizul memberitahu, proses bergantung kepada organ atau tisu yang telah dipersetujui keluarga atau waris untuk didermakan, terdapat pesakit (bakal penerima) yang berada di senarai menunggu organ dan organ atau tisu tersebut masih lagi boleh digunakan.

Seterusnya, organ atau tisu yang didermakan akan diagihkan mengikut keserasian (best matched) iaitu kumpulan darah (ABO Rhesus), saiz (berdasarkan ketinggian dan berat badan), keperluan mustahak dan tempoh berada di senarai menunggu.

“Semuanya berdasarkan penilaian dan kriteria klinikal, tanpa mengira agama, bangsa, pangkat atau darjat. Pendermaan organ dilakukan di hospital penderma tersebut meninggal dunia. Apabila seseorang telah disahkan kematian otak di hospital, keluarga dan waris akan diberi peluang untuk memikirkan tentang pendermaan organ. Keputusan keluarga dan waris akan sentiasa dihormati.

“Sekiranya keluarga dan waris berhasrat untuk mendermakan organ, si mati akan dinilai bagi menentukan sama ada organ-organnya masih boleh lagi digunakan dan pesakit tidak menghidapi penyakit-penyakit berjangkit seperti HIV/AIDS, hepatitis B atau C, syphilis dan sebagainya.

“Jika pesakit dan organnya sesuai, maka mesin pernafasan akan diteruskan sehingga ke dewan bedah dan akan diberhentikan sebelum organ-organ diperolehi. Pembedahan akan dijalankan di dewan bedah dengan tertib dan penuh prihatin sebagaimana pembedahan yang dijalankan ke atas orang yang masih hidup. Ia tidak akan mencacatkan rupa bentuk jenazah. Sepanjang masa, jenazah akan dikendalikan sebaik mungkin dengan penuh teliti dan hormat,” jelas Azizul.

Sumber : http://www.utusan.com.my