Mengenai Derma Organ

PENDERMAAN ORGAN & TRANSPLANTASI

• Proses mendermakan sebahagian tubuh badan seseorang untuk tujuan pemindahan(transplantasi).

• Transplantasi melibatkan pemindahan organ dan tisu yang berfungsi daripada penderma yang masih hidup atau yang telah meninggal dunia kepada pesakit yang mengalami kegagalan akhir organ itu.

• Ianya kaedah rawatan yang terbukti menyelamatkan nyawa.

ORGAN DAN TISU YANG BOLEH DIDERMAKAN DI MALAYSIA

• Penderma organ yang masih hidup hanya boleh mendermakan sebahagian daripada hatinya atau salah satu buah pinggangnya sahaja.

• Penderma organ dan tisu kadaverik, iaitu selepas kematian, adalah digalakkan kerana pelbagai organ dan tisu boleh didermakan oleh seorang penderma untuk memberi manfaat kepada ramai pesakit.

• Tiada sebarang risiko kepada penderma berbanding pendermaan ketika masih hidup.

Organ:

• Jantung
• Paru-paru
• Hati
• Buah pinggang

Tisu:

• Mata/kornea
• Injap jantung
• Tulang
• Kulit

PENDERMAAN ORGAN DAN MATI OTAK

• Terdapat 2 cara kematian disahkan , iaitu mati otak dan mati selepas jantung berhenti.

• Mati otak adalah keadaan di mana segala fungsi otak telah terhenti dan tidak boleh dipulihkan semula.

• Seseorang yang mati otak tidak dapat bernafas sendiri tetapi diberi pernafasan oleh mesin ventilator.

• Mati otak boleh disebabkan oleh angin ahmar, jangkitan barah, pendarahan atau kecederaan pada otak yang teruk.

• Seorang yang telah disahkan mati otak bermakna sudah meninggal dunia. Ini adalah pendirian saintifik perubatan antarabangsa dan juga telah diterima oleh Majlis Fatwa Kebangsaan.

• Seseorang yang meninggal dunia secara mati otak boleh mendermakan kesemua organ dan tisu. Manakala kematian secara jantung berhenti hanya boleh mendermakan tisu sahaja.

TRANSPLANTASI

Pemindahan atau transplantasi organ terbukti sebagai kaedah rawatan yang berkesan untuk menyelamatkan nyawa pesakit-pesakit yang mengalami kegagalan organ peringkat akhir (end stage organ failure), termasuk kegagalan buah pinggang jantung, paru-paru dan hati.

Transplan organ dan tisu boleh juga meningkatkan taraf kehidupan pesakit-pesakit yang mengalami kegagalan organ seperti :

Meskipun terdapat rawatan alternatif iaitu dialisis, transplan buah pinggang merupakan satu kaedah rawatan yang lebih baik dari segi kos dan ia mampu memberikan kualiti kehidupan yang jauh lebih baik kepada penerima.

Transplantasi kornea mampu mengembalikan semula penglihatan atau mengurangkan kerosakan dan kesakitan yang dialami oleh pesakit.

Transplan tulang boleh menggantikan bahagian tulang yang rosak, contohnya disebabkan oleh barah atau trauma akibat kemalangan.

Transplan injap jantung boleh menggantikan injap jantung yang rosak, contohnya pesakit kanak-kanak yang dilahirkan dengan masalah injap jantung (congenital) dan bagi pesakit dewasa yang mengalami kerosakan injap jantung.

Kulit yang didermakan boleh digunakan untuk menampal bahagian tubuh yang kehilangan kulit akibat kelecuran atau kebakaran. Ia oleh mengurangkan kehilangan cecair dalaman badan dan risiko jangkitan, di samping mempercepatkan proses penyembuhan, mengurangkan kesakitan dan kesan parut.

Agama

Di Malaysia , isu pemindahan organ telah dibincangkan sejak 1960-an. Hasilnya, fatwa mengenai pemindahan organ telah dikeluarkan pada tahun 1970 oleh Majlis Fatwa Kebangsaan (pada 23 dan 24 Jun 1970 ): mata dan pemindahan jantung daripada penderma kepada penerima mati hidup adalah dibenarkan dalam Islam , di bawah perkara berikut:

– Ia dijalankan dalam keadaan kritikal dan penting di mana kehidupan penerima bergantung kepada pemindahan organ, dan pemindahan yang mempunyai peluang yang tinggi untuk berjaya.

– Dalam pemindahan jantung, kematian penderma mestilah dipastikan.

– Tindakan yang perlu hendaklah diambil supaya tidak ada pembunuhan manusia dan perdagangan organ yang terlibat.

– Kebenaran hendaklah diperolehi daripada penderma sebelum transplantasi ( dalam kes-kes kematian biasa) atau dari ahli keluarga ( dalam kes-kes kematian akibat kemalangan).

Keharusan menderma organ juga terikat kepada syarat-syarat berikut yang bertujuan untuk melindungi semua kepentingan selaras dengan undang-undang Islam:

– Tidak memudaratkan penderma yang masih hidup seperti menyebabkan kematian atau hilang upaya (kehilangan pendengaran, penglihatan dan morbility);

– Pemindahan dilakukan dengan kebenaran daripada penderma;

– Kebenaran diperoleh daripada penderma yang mengikut undang-undang dan mampu untuk berbuat demikian. Oleh itu , kebenaran tidak boleh diberikan oleh kanak-kanak, pesakit mental yang tidak boleh membuat keputusan rasional, di bawah tekanan atau dipaksa untuk menderma;

– Tidak dijalankan dengan cara yang boleh melanggar martabat manusia seperti perdagangan organ. Ia perlu dilakukan atas sebab-sebab altruistic;

– Doktor yang terlibat dalam pemindahan organ mempunyai pengetahuan yang mencukupi untuk menilai penderma dan penerima berdasarkan prinsip maslahah ( manfaat ) dan mafsadah ( kemudaratan ) mengikut undang-undang Islam.

– Pada 13 Disember 1989, mati otak diterima sebagai kematian dan dengan itu pendermaan organ adalah dibenarkan.

– Pada 21 Jun 1995, penggunaan graf tisu untuk tujuan perubatan adalah diharuskan.

Menurut K. Sri Dhammanenda Nayake Therra, menderma bahagian tubuh badan seperti mata, buah pinggang dan lain-lain adalah satu perbuatan yang mulia.
Agama Buddha menerima pendermaan organ dan transplantasi.

Ia menggalakkan pendermaan organ dan tisu selagi tiada unsur pengkomersilan terlibat.

Agama Hindu adalah satu agama berasaskan kepada kasih sayang. Kasih sayang, belas kasihan dan murah hati adalah aspek praktikal yang menjadi pegangan penganut-penganut agama Hindu.

Seorang penganut agama Hindu boleh mendermakan apa saja termasuklah organ-organnya baik semasa hidup atau selepas meningal dunia.
Kesimpulannya, agama Hindu tidak menegah dan menyekat penganut-penganutnya untuk menderma organ sekiranya ia dapat menyelamat nyawa orang lain.

Agama Kristian menggalakkan penganutnya membantu mereka yang memerlukan rawatan pemindahan organ bagi menggantikan organ-organ mereka yang tidak berfungsi.

Walau bagaimanapun, kesediaan penderma organ hendaklah dikawal dengan undang-undang dan etika, bagi mengelakkan jual beli dan eksploitasi oleh mereka yang tidak bertanggungjawab.

Pada dasarnya, agama Sikh tidak melarang pendermaan mata dan organ-organ lain.

Menderma mata dan organ-organ lain selepas kematian merupakan satu pemberian yang tidak ternilai untuk seseorang.